PHÂN BIỆT RẠCH RÒI GIỮA TỪ LÁY VÀ TỪ GHÉP TRONG TIẾNG VIỆT LỚP 4

11848

Phân biệt từ láy và từ ghép đôi khi là một vấn đề khá khó khăn đối với các bạn học sinh lớp 4. Bởi vì đây là giai đoạn học sinh bắt đầu được làm quen với các từ loại trong tiếng Việt

Nhằm giúp học sinh nắm bắt và vận dụng tốt vốn từ vựng Tiếng Việt, cô Vân Anh – giáo viên Tiếng Việt tại Hệ thống Giáo dục Hocmai sẽ có những chia sẻ về đặc điểm riêng của từng từ loại cũng như hướng dẫn học sinh vận dụng trực tiếp vào các dạng bài tập phân biệt.

1. Phân biệt từ ghép và từ láy

Xét về mặt cấu tạo từ thì từ chia làm hai loại là từ đơntừ phức. Trong từ phức lại được chia tiếp thành hai loại là từ ghéptừ láy. Vậy từ ghép và từ láy khác nhau như thế nào?

Về cơ bản, từ ghép và từ láy đều được cấu tạo bởi hai tiếng trở lên. Tuy nhiên giữa hai từ loại này vẫn có những điểm khác nhau mà học sinh cần chú ý phân biệt.

Từ ghép

Từ láy

+ Các tiếng tạo thành có thể giống hoặc khác nhau về phát âm. + Các tiếng tạo thành từ phải có điểm giống nhau về phát âm. Có thể giống nhau về âm đầu về vần hoặc cả tiếng

Vd: “rì rào” (giống âm đầu)

+ Các tiếng tạo nên từ đều có nghĩa

Vd: “quần áo” (Cả quần và áo đều có nghĩa)

+ Tối đa chỉ 1 tiếng có nghĩa

Vd: từ “rì rào” cả hai tiếng đều không có nghĩa nhưng gộp lại thì có nghĩa chỉ âm thanh.

* Chú ý: Từ láy không bao giờ là danh từ

Cô Trần Thị Vân Anh (Hocmai.vn) hướng dẫn học sinh phân biệt giữa từ láy và từ ghép

Mời cha mẹ và học sinh tham khảo video bài giảng tại: https://www.youtube.com/watch?v=Lx3MwUiPwjw

2. Các bài tập vận dụng

Bài tập 1: Đọc đoạn thơ sau rồi trả lời câu hỏi:

Mây đen lũ lượt kéo về chiều nay

Mặt trời lật đật chui vào trong mây

Chớp đông chớp tây rồi mưa nặng hạt

Cây lá xoè tay hứng làn nước mát

Bà xỏ kim khâu, chị ngồi đọc sách

Mẹ làm bánh khoai lửa reo tí tách

Chỉ thương bác ếch lặn lội trong mưa

Xem từng cụm lúa phất cờ lên chưa.

1.Tìm từ láy trong đoạn thơ trên

Đọc đoạn thơ ta thấy những từ láy như sau: “lật đật”, “tí tách”

2. Tìm những từ ghép trong đoạn thơ trên

Đọc đoạn thơ ta thấy những từ ghép như sau: “lũ lượt”, “mặt trời”, “chớp đông”, chớp tây”, “cây lá”, “làng nước”, “kim khâu”, “bánh khoai”, “bác ếch”, “lặn lội”, “cụm lúa”

Bài tập 2: Trong các từ dưới đây, phân loại đâu là từ đơn, từ ghép và từ láy:

“lê-ki-ma”, “san sát”, “chùa chiền”, “hân hạnh”, “ầm ĩ”, “yên tĩnh”, “êm ả”, “bồ kết”, “xà phòng”, “mơ mộng”, “lóng ngóng”

+ Từ đơn: “lê-ki-ma”, “balo”, “bồ kết”, “xà phòng”

+ Từ ghép: “chùa chiền”, “hân hạnh”, “yên tĩnh”, “mơ mộng”

+ Từ láy: “san sát”, “ầm ĩ”, “êm ả”, “lóng ngóng”

Bài tập 3: Chia các từ sau thành hai nhóm và gọi tên từng nhóm:

“thanh thản”, “hiền hậu”, “run rẩy”, “lấp ló”, “đất nước”,  “cỏ cây”, “khúc khuỷu”, “thăm thẳm”, “xinh xắn”, “xa xưa”, “đi đứng”, “đối đáp”, “đủng đỉnh”, “buôn bán”, “mộng mơ”, “mỏng mảnh”, “may mặc” , “ngổn ngang”

Nhóm 1: Từ láy gồm những từ : “run rẩy”, “lấp ló”, “khúc khuỷu”, “xinh xắn”, “thăm thẳm”, “đủng đỉnh”, “ngổn ngang”.

Nhóm 2: Từ ghép gồm những từ: “thanh thản”, “hiền hậu”, “đất nước”,  “cỏ cây”, “xa xưa”, “đi đứng”, “đối đáp”, “buôn bán”, “mộng mơ”, “mỏng mảnh”, “may mặc”

Bài tập 4: Tìm những từ không cùng nhóm trong những nhóm từ sau:

  1. Nhóm: “ồn ào”, “ẩm ướt”, “xôn xao”, “lè tè”

Từ khác loại là từ “ẩm ướt”, đây là từ ghép, các từ còn lại là từ láy.

  1. Nhóm: “xanh ngắt”, “màu sắc”, “yếu ớt”, “mơ mộng”

Từ khác loại là “yếu ớt”, đây là từ láy, còn lại là từ ghép

Bài tập 5: Tạo thành ít nhất hai từ láy, hai từ ghép với mỗi tiếng cho sẵn dưới đây

  • Xanh: Từ láy: “xanh xanh”, “xanh xao” / Từ ghép: “xanh tươi”, “xanh ngắt”
  • Lạ : Từ láy: “lạ lẫm”, “là lạ” / Từ ghép: “xa lạ”, “kì lạ”
  • Ấm: Từ láy: “âm ấm”, “ấm áp” / Từ ghép: “ấm cúng”, “yên ấm”
  • Tròn: Từ láy: “tròn trịa”, “tròn trĩnh” / Từ ghép “vòng tròn”, “xoay tròn”
  • Rắn: Từ láy: “răn rắn”, “rắn rỏi” / Từ ghép: “rắn chắc”, cứng rắn”

Trên đây là phần khái quát nội dung kiến thức và những lưu ý để phân biệt từ ghép và từ láy, cũng như các bài tập vận dụng cho phần này. Qua đó, cô Vân Anh mong muốn học sinh có được cái nhìn tổng quan về từ loại và tránh được những sai sót đáng tiếc trong các bài thi về phân biệt.