Đề cương ôn thi học kì 1 ngữ văn 6 Chân trời sáng tạo (Đầy đủ nhất)

0
1693

Kỳ thi học kỳ I đang dần tới gần. Để có thể đạt được điểm số tốt trong bài thi cuối kỳ, các em học sinh cần có sự chuẩn bị kỹ lưỡng, đặc biệt là chương trình mới. Hiểu được điều đó, HOCMAI đã tổng hợp Đề cương ôn thi học kì 1 ngữ văn 6 Chân trời sáng tạo đầy đủ và chi tiết nhất. Bên cạnh đề cương ôn luyện, các em có thể ôn luyện với các đề thi có trong bài. Nào chúng ta cùng bắt đầu nhé!

Tham khảo thêm:

I – ĐỀ CƯƠNG ÔN THI HỌC KÌ 1 NGỮ VĂN 6 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO

TÀI LIỆU ÔN TẬP BÀI 1: LẮNG NGHE LỊCH SỬ NƯỚC MÌNH

1. Văn bản

Tác phẩm

Nội dung

Nghệ thuật

Thánh Gióng Hình tượng Thánh Gióng với nhiều màu sắc thần kì là biểu tượng rực rỡ của ý thức và sức mạnh bảo vệ đất nước, đồng thời là sự thể hiện quan niệm và ước mơ của nhân dân ngay từ buổi đầu lịch sử về người anh hùng cứu nước chống ngoại xâm. – Xây dựng người anh hùng cứu nước trong truyện mang màu sắc thần kì với những chi tiết nghệ thuật kì ảo.

– Cách thức xâu chuỗi những sự kiện lịch sử trong quá khứ với những hình ảnh thiên nhiên đất nước sáng tạo, mới lạ.

Sự tích Hồ Gươm Bằng những chi tiết tưởng tượng kì ảo, giàu ý nghĩa, truyện ca ngợi tính chất nhân dân và chiến thắng vẻ vang của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn chống giặc Minh xâm lược do Lê Lợi lãnh đạo ở đầu thế kỉ XV. Truyện cũng nhằm giải thích tên gọi hồ Hoàn Kiếm, đồng thời thể hiện khát vọng hòa bình của dân tộc. – Kết cấu chặt chẽ, các chi tiết nghệ thuật thực – ảo đan xen hợp lí khiến cho câu chuyện trở nên hấp dẫn, tô đậm hình ảnh người anh hùng Lê Lợi – linh hồn của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn.

– Các chi tiết tưởng tượng kì ảo nhiều ý nghĩa.

– Nhiều chi tiết nghệ thuật tiêu biểu cho truyện dân gian.

Bánh chưng, bánh giầy Truyện vừa giải thích nguồn gốc của bánh chưng, bánh giầy, vừa phản ánh thành tựu văn minh nông nghiệp ở buổi đầu dựng nước với thái độ đề cao lao động, đề cao nghề nông và thể hiện sự thờ kính Trời, Đất, tổ tiên của nhân dân ta. Truyện có nhiều chi tiết nghệ thuật tiêu biểu cho truyện dân gian (nhân vật – Chi tiết tưởng tượng đặc sắc. – Lối kể chuyện theo trình tự thời gian: Cốt truyện xoay quanh một nhân vật chính là Lang Liêu – phải trải qua một cuộc thi tài, gặp phải các khó khăn, được thần linh giúp đỡ và đạt được chiến thắng – nối ngôi vua – kết thúc có hậu.

 

a) Thể loại truyền thuyết

Truyền thuyết là thể loại truyện kể dân gian, thường kể về sự kiện, nhân vật lịch sử hoặc liên quan đến lịch sử. Qua đó, thể hiện nhận thức, tình cảm của tác giả dân gian đối với các nhân vật, sự kiện lịch sử. Đặc điểm của truyền thuyết được thể hiện qua cách xây dựng nhân vật, cốt truyện, sử dụng yếu tố kì ảo, lời kể,…

b) Nhân vật trong văn bản văn học

Nhân vật trong văn bản văn học là con người hay loài vật, đồ vật đã được nhân hóa. Nhân văn trong văn bản truyện thường có những đặc điểm riêng như hiền từ, hung dữ, thật thà, giả dối, ranh mãnh, khù khờ,… Khi đọc truyện, người đọc có thể nhận biết các đặc điểm này qua lời người kể chuyện, hành động, lời nói, ý nghĩ của nhân vật.

c) Cốt truyện

Cốt truyện là chuỗi các sự việc chính được sắp xếp theo một trình tự nhất định và có liên quan chặt chẽ với nhau. Trong cốt truyện, các sự việc được sắp xếp theo trật tự thời gian và thường gắn với cuộc đời các nhân vật trong tác phẩm.

de-cuong-on-thi-hoc-ki-1-ngu-van-6-chan-troi-sang-tao-1

Cốt truyện truyền thuyết có các đặc điểm:

  • Thường xoay quanh công trạng, kỳ tích của nhân vật mà cộng đồng truyền tụng, tôn thờ.
  • Thường sử dụng yếu tố kì ảo nhằm thể hiện tài năng, sức mạnh khác thường của nhân vật.
  • Cuối truyện thường gợi nhắc các dấu tích xưa còn lưu lại đến hiện tại.

d) Yếu tố kì ảo trong truyền thuyết

Yếu tố kì ảo trong truyền thuyết là những hình ảnh, chi tiết kì lạ, hoang đường, là sản phẩm của trí tưởng tượng và nghệ thuật hư cấu dân gian. Yếu tố kì ảo trong truyền thuyết thường được sử dụng khi cần thể hiện sức mạnh của nhân vật truyền thuyết, phép thuật của thần linh,… Qua đó, thể hiện nhận thức, tình cảm của nhân dân đối với các nhân vật, sự kiện lịch sử.

2. Tiếng Việt

2.1. Từ đơn và từ phức (từ ghép và từ láy)

– Từ đơn là từ gồm có một tiếng. Từ phức là từ gồm có hai tiếng trở lên.

– Những từ phức được tạo ra bằng cách ghép các tiếng có quan hệ với nhau về nghĩa được gọi là từ ghép. Còn từ phức có quan hệ láy âm giữa các tiếng được gọi là từ láy.

– Nghĩa của từ ghép có thể rộng hơn hoặc hẹp hơn nghĩa của tiếng gốc tạo ra nó. Nghĩa của từ láy có thể tăng hoặc giảm về mức độ, tính chất hoặc thay đổi sắc thái nghĩa so với tiếng gốc tạo ra nó.

2.2. Nghĩa của một số thành ngữ thông dụng

Thành ngữ là một tập hợp từ cố định, quen dùng. Nghĩa của thành ngữ không phải là phép cộng đơn giản nghĩa của các từ cấu tạo nên nó, mà là nghĩa của cả tập hợp từ, thường có tính hình tượng và biểu cảm.

3. Tập làm văn

3.1. Tóm tắt văn bản

a) Khái niệm

Tóm tắt văn bản bằng sơ đồ là cách lược bỏ các ý phụ, thông tin chi tiết, chỉ giữ lại những ý chính, thông tin cốt lõi và thể hiện dưới dạng sơ đồ.

b) Yêu cầu

– Về nội dung:

  • Tóm lược đúng và đủ các sự việc, phần, đoạn, ý chính trong văn bản.
  • Sử dụng các từ khóa, cụm từ.
  • Thể hiện được quan hệ giữa các sự việc, phần, đoạn, ý chính trong văn bản.
  • Thể hiện được nội dung bao quát của văn bản.

– Về hình thức:

  • Kết hợp hài hòa, hợp lí giữa các từ khóa với hình vẽ, mũi tên, các kí hiệu,…
  • Sáng rõ, có tính chất thẩm mỹ, giúp nắm bắt nội dung chính của văn bản một cách thuận lợi, dễ dàng.

c) Quy trình viết

– Bước 1: Đọc kĩ văn bản cần tóm tắt:

  • Xác định văn bản gồm mấy phần hoặc mấy đoạn và quan hệ giữa các phần, các đoạn.
  • Tìm từ khóa (những từ được lặp lại nhiều lần, được in nghiêng, in đậm) và ý chính của từng phần hoặc đoạn.
  • Xác định nội dung chính của văn bản và hình dung cách vẽ sơ đồ.

Bước 2: Tóm tắt văn bản bằng sơ đồ:

  • Dựa trên số phần hoặc số đoạn, xác định số ô hoặc số bộ phận cần có trong sơ đồ.
  • Cách thể hiện trong sơ đồ về các phần, đoạn, ý chính và quan hệ giữa chúng trong văn bản gốc cần tóm tắt đã phù hợp chưa.
  • Để kiểm tra và tự đánh giá sơ đồ bằng bản tóm tắt vừa hoàn chỉnh, em có thể dựa vào bảng kiểm dưới đây:

Bảng kiểm tóm tắt văn bản bằng sơ đồ:

Yêu cầu tóm tắt 

Đạt/ chưa đạt

Tương ứng về số phận, đoạn, ý chính giữa sơ đồ và văn bản cần tóm tắt.
Sử dụng từ khóa.
Thể hiện mối quan hệ giữa các phần, đoạn, ý chính.
Bao quát nội dung chính của văn bản cần tóm tắt.

 

TÀI LIỆU ÔN TẬP BÀI 2: MIỀN CỔ TÍCH

1. Văn bản

Tác phẩm

Nội dung

Nghệ thuật

Sọ Dừa – Truyện kể về về chàng Sọ Dừa dù khiếm khuyết về thân thể nhưng luôn nỗ lực để làm chủ cuộc sống. Đồng thời thể hiện mơ ước về một xã hội công bằng, cái thiện chiến thắng cái ác, người tốt luôn được may mắn, đền đáp xứng đáng.

– Truyện đề cao giá trị cốt lõi của con người và tình yêu thương đối với những người bất hạnh, nghèo khó.

– Là kiểu truyện cổ tích phổ biến trong kho tàng truyện cổ Việt Nam và thế giới: người mang lốt vật, mang hình hài dị dạng, xấu xí và khi lột bỏ ngoại hình ấy thì sẽ trở lại bình thường và có cuộc sống hạnh phúc.

– Ngôn ngữ đậm chất dân gian, hình ảnh sinh động, ấn tượng.

Em bé thông minh – Truyện đề cao sự thông minh và trí khôn dân gian (qua hình thức giải những câu đố, vượt những thách đố oái oăm,…), từ đó tạo tiếng cười vui vẻ, hồn nhiên trong đời sống hằng ngày.

– Qua truyện cổ tích này, nhân dân ta thể hiện lòng quý mến, trân trọng những con người thông minh, tài trí trong xã hội, đồng thời khẳng định: trí khôn, sự thông minh, tính sáng tạo là vô giá và ai cũng phải rèn luyện trí thông minh.

– Tình huống truyện độc đáo, sắp xếp trình tự các thử thách hợp lí (từ đơn giản đến phức tạp) và cách em bé vượt qua thử thách cũng ngày càng hấp dẫn, thú vị hơn lần trước.

– Nghệ thuật so sánh (lần đầu so sánh em với bố, lần hai với dân làng, lần ba với vua,…) càng làm nổi bật hơn trí khôn hơn người của em bé thông minh.

Non-bu và Heng-bu – Người em Heng-bu: Ở hiền gặp lành.

– Người anh Non-bu: Ác giả ác báo.

⇒ Truyện đề cao lòng nhân ái, sự yêu thương đùm bọc lẫn nhau, ca ngợi vẻ đẹp bên trong của con người, khẳng định niềm tin vào sự công bằng, vào giá trị của lao động và sự cố gắng. Qua đó, truyện cũng nêu lên bài học đích đáng cho những kẻ tham lam, bội bạc sẽ nhận lấy những hậu quả xấu.

– Xây dựng nhiều chi tiết tưởng tượng kì ảo tạo nên sức hấp dẫn cho cổ tích.

– Xây dựng hai tuyến nhân vật đối lập: nhân vật lương thiện và nhân vật tham lam, ích kỷ.

 

a) Truyện cổ tích

– Truyện cổ tích là thể loại truyện kể dân gian, kết quả của trí tưởng tượng dân gian, xoay quanh cuộc đời, số phận của các kiểu nhân vật. Truyện cổ tích thể hiện cách nhìn, cách nghĩ của người xưa đối với cuộc sống, đồng thời nói lên ước mơ về một xã hội công bằng, tốt đẹp.

– Cốt truyện cổ tích thường sử dụng yếu tố hoang đường, kì ảo, mở đầu bằng “Ngày xửa ngày xưa…” và kết thúc có hậu. Truyện được kể theo trình tự thời gian.

– Truyện cổ tích thường kể về một số kiểu nhân vật như nhân vật bất hạnh, nhân vật dũng sĩ, nhân vật thông minh,… Phẩm chất của nhân vật truyện cổ tích chủ yếu được thể hiện qua hành động.

– Trong truyện cổ tích, chủ đề nổi bật là ước mơ về một xã hội công bằng, cái thiện chiến thắng cái ác.

b) Người kể chuyện

– Người kể chuyện là vai do tác giả tạo ra để kể các sự việc.

– Người kể chuyện theo ngôi thứ nhất là người kể chuyện xưng “tôi”.

– Người kể chuyện theo ngôi thứ ba là người kể chuyện giấu mình.

– Lời của người kể chuyện là phần lời người kể dùng để thuật lại một sự việc cụ thể hay giới thiệu, miêu tả khung cảnh, con người, sự vật,… Lời của nhân vật là lời nói trực tiếp của các nhân vật trong truyện.

2. Tiếng Việt

* Trạng ngữ

– Trạng ngữ là thành phần phụ của câu, giúp xác định thời gian, nơi chốn, nguyên nhân, mục đích,…của sự việc nêu trong câu.

– Có nhiều loại trạng ngữ: trạng ngữ chỉ thời gian, trạng ngữ chỉ nơi chốn, trạng ngữ chỉ nguyên nhân, trạng ngữ chỉ mục đích,…

– Chức năng: Bên cạnh chức năng bổ sung ý nghĩa cho sự việc trong câu, trạng ngữ còn có chức năng liên kết các câu trong một đoạn, làm cho đoạn văn được liền mạch.

3. Tập làm văn

* Kể lại một truyện cổ tích

a) Yêu cầu đối với kiểu bài

– Người kể sử dụng ngôi thứ ba.

– Các sự việc được trình bày theo trình tự thời gian.

– Đảm bảo kể được đầy đủ các sự việc quan trọng trong truyện, đặc biệt là các yếu tố kì ảo, hoang đường.

– Bài văn có ba phần:

  • Mở bài: Giới thiệu truyện cổ tích sẽ kể lại (tên truyện, lí do chọn kể,…).
  • Thân bài: Giới thiệu nhân vật, hoàn cảnh xảy ra câu chuyện. Trình bày những sự việc đã xảy ra trong câu chuyện theo trình tự thời gian.
  • Kết bài: Nêu cảm nghĩ về truyện vừa kể.

b) Hướng dẫn quy trình viết

* Bước 1: Chuẩn bị trước khi viết:

– Xác định đề tài: Em cần đọc kĩ đề bài để xác định:

  • Đề bài yêu cầu viết về vấn đề gì?
  • Kiểu bài mà đề yêu cầu là gì?

– Thu thập tư liệu: Em hãy tìm đọc truyện cổ tích. Trong những truyện đó, truyện nào gây cho em ấn tượng sâu sắc nhất, có nhân vật đáng nhớ nhất, có cốt truyện thú vị nhất,…?

* Bước 2: Tìm ý, lập dàn ý

– Tìm ý: Em hãy đọc kĩ truyện đã chọn và trả lời những câu hỏi dưới đây:

  • Truyện có tên là gì? Vì sao em chọn kể lại truyện này?
  • Hoàn cảnh xảy ra câu chuyện như thế nào?
  • Truyện có những nhân vật nào?
  • Truyện gồm những sự việc nào? Các sự việc xảy ra theo trình tự nào?
  • Truyện kết thúc như thế nào?
  • Cảm nghĩ của em về truyện?

– Lập dàn ý: Em hãy sắp xếp các ý đã tìm theo một dàn ý. Cụ thể như sau:

Mở bài Giới thiệu:

– Tên truyện

– Lí do muốn kể lại truyện

Thân bài Trình bày

– Nhân vật:

– Hoàn cảnh xảy ra câu chuyện:

Kể chuyện theo trình tự thời gian:

– Sự việc 1:

– Sự việc 2:

– Sự việc 3:

– Sự việc 4:

– …

Kết bài Nêu cảm nghĩ về truyện vừa kể.

 

* Bước 3: Viết bài: Dựa vào dàn ý trên, viết thành một bài văn kể chuyện hoàn chỉnh. Khi viết cần đảm bảo thể hiện được các đặc điểm của kiểu bài kể lại một truyện cổ tích.

* Bước 4: Xem lại và chỉnh sửa, rút kinh nghiệm

– Xem lại và chỉnh sửa: Sau khi viết xong, em có thể tự kiểm tra lại bài viết của mình.

Tiếp theo, đọc lại câu chuyện của mình lần thứ hai và kiểm tra, điều chỉnh bài viết bằng cách:

  • Đọc kĩ toàn bài và khoanh tròn những lỗi chính tả, lỗi sử dụng từ ngữ (nếu có). Sau đó, sửa lại các lỗi đó.
  • Gạch chân những câu sai ngữ pháp bằng cách phân tích cấu trúc ngữ pháp và sửa lại cho đúng (nếu có).
  • Em hãy trình bày bài viết cho các bạn trong nhóm nghe và nhờ bạn góp ý để bài viết hoàn chỉnh hơn.
  • Tiếp theo, hãy đọc bài viết của các bạn khác và giúp bạn hoàn chỉnh văn bản theo cách mà em đã làm với bài viết của mình.

– Rút kinh nghiệm: Nếu được viết bài này, em sẽ điều chỉnh như thế nào để bài viết tốt hơn?

TÀI LIỆU ÔN TẬP BÀI 3: VẺ ĐẸP QUÊ HƯƠNG

1. Văn bản

Tác phẩm Nội dung

Nghệ thuật

Những câu hát dân gian về vẻ đẹp quê hương “Những câu hát dân gian về vẻ đẹp quê hương” thường gợi nhiều hơn tả, hay nhắc đến tên núi, tên sông, tên vùng đất với những nét đặc sắc về hình thể, cảnh trí, lịch sử, văn hóa của từng địa danh. Đằng sau những câu hỏi, lời đáp, lời mời, lời nhắn gửi và các bức tranh phong cảnh là tình yêu chân chất, tinh tế và lòng tự hào đối với con người và quê hương, đất nước. – Sử dụng thể thơ lục bát, lục bát biến thể.

– Sử dụng hình thức đối đáp, ướm hỏi quen thuộc trong ca dao.

– Hình ảnh so sánh, ẩn dụ, ước lệ, tượng trưng,…

– Các địa danh gần gũi, nổi tiếng,…

Việt Nam quê hương ta Nhà thơ đã ca ngợi vẻ đẹp giản dị, mộc mạc của thiên nhiên, con người Việt Nam, qua đó thể hiện tình yêu thương, sự gắn bó sâu sắc của tác giả đối với quê hương đất nước. – Thể thơ lục bát sử dụng uyển chuyển.

– Giọng điệu linh hoạt, mượt mà, gần gũi với ca dao dân ca.

– Từ ngữ tự nhiên và gần gũi với đời thường.

Về bài ca dao Đứng bên ni đồng, ngó bên tê đồng Tác giả đã nêu lên cảm xúc của mình trước bài ca dao về cả nghệ thuật và nội dung. Đồng thời, văn bản cũng ca ngợi vẻ đẹp của thiên nhiên và con người Việt Nam. Văn bản nghị luận lí lẽ sắc bén, dẫn chứng cụ thể, rõ ràng.
Hoa bìm Tác giả đã thể hiện tình cảm với quê hương khi gợi nhắc lại những kỉ niệm của tuổi thơ, những hình ảnh giản dị, đời thường gắn với cuộc sống thường ngày. Qua đó thể hiện nỗi nhớ da diết và mong ước được trở về quê hương. – Thể thơ lục bát, ngôn ngữ bình dị thể hiện nét gần gũi với cuộc sống chốn thôn quê.

– Cách gieo vần và thanh điệu đặc sắc.

 

a) Thể thơ lục bát

– Lục bát là thể thơ có từ lâu đời của dân tộc Việt Nam. Một cặp lục bát gồm một dòng 6 tiếng (dòng lục) và một dòng 8 tiếng (dòng bát).

– Về cách gieo vần: tiếng thứ 6 của dòng lục vần với tiếng thứ 6 của dòng bát kế nó, tiếng thứ 8 dòng bát vần với tiếng thứ 6 của dòng lục tiếp theo.

– Về ngắt nhịp: thơ lục bát thường được ngắt nhịp chẵn, ví dụ như 2/2/2, 2/4/2, 4/4,…

– Về thanh điệu: sự phối hợp thanh điệu giữa các tiếng trong một cặp câu lục bát được thể hiện như sau:

de-cuong-on-thi-hoc-ki-1-ngu-van-6-chan-troi-sang-tao-2

– Các tiếng ở vị trí 1, 3, 5, 7 có thể được phối thanh tự do. Riêng các tiếng ở vị trí 2, 4, 6, 8 phải tuân thủ chặt chẽ theo quy định sau: tiếng thứ hai là thanh bằng, tiếng thứ tự là thanh trắc; riêng trong dòng bát, nếu tiếng thứ 6 là thanh bằng (ngang) thì tiếng thứ 8 phải là thanh bằng (huyền) và ngược lại.

– Lục bát biến thể là thể thơ lục bát được biến đổi về số tiếng, cách gieo vần, cách ngắt nhịp, cách phối hợp bằng trắc trong các dòng thơ.

– Hình ảnh là một yếu tố quan trọng của thơ, giúp người đọc “nhìn” thấy, tưởng tượng cái mà nhà thơ miêu tả, cảm nhận qua các giác quan như: thính giác, khứu giác, vị giác, thị giác, xúc giác.

– Tính biểu cảm của văn bản văn học là khả năng văn bản gợi cho người đọc những cảm xúc vui, buồn, yêu, ghét,…

2. Tiếng Việt

Lựa chọn từ ngữ phù hợp với việc thể hiện nghĩa của văn bản:

– Khi nói hoặc viết, người nói (viết) thường phải huy động vốn từ ngữ đã được tích lũy (trong đó có những từ đồng nghĩa, gần nghĩa) để lựa chọn những từ ngữ phù hợp nhất với việc thể hiện nội dung của văn bản.

– Cách lựa chọn từ ngữ khi nói hoặc viết:

  • Xác định nội dung cần diễn đạt.
  • Huy động các từ đồng nghĩa, gần nghĩa; từ đó lựa chọn những từ ngữ có khả năng diễn đạt chính xác nhất nội dung muốn thể hiện.
  • Chú ý khả năng kết hợp hài hòa giữa từ ngữ được lựa chọn với những từ ngữ được sử dụng trước và sau nó trong cùng một câu (đoạn) văn.

– Tác dụng: Lựa chọn từ ngữ phù hợp với việc thể hiện nghĩa của văn bản giúp diễn đạt chính xác và hiệu quả điều mà người nói (viết) muốn thể hiện.

3. Tập làm văn

* Đoạn văn

Đoạn văn là đơn vị trực tiếp tạo nên văn bản, biểu đạt một nội dung tương đối trọn vẹn. Về hình thức, đoạn văn thường do nhiều câu tạo thành, được bắt đầu bằng chữ viết hoa lùi vào đầu dòng và kết thúc bằng dấu câu dùng để ngắt đoạn.

* Yêu cầu đối với đoạn văn ghi lại cảm xúc về một bài thơ lục bát

– Đảm bảo yêu cầu về hình thức của đoạn văn.

– Trình bày cảm xúc về một bài thơ lục bát.

– Sử dụng ngôi thứ nhất để chia sẻ cảm xúc.

– Cấu trúc gồm có ba phần:

  • Mở đoạn: Giới thiệu nhan đề, tác giả và cảm xúc chung về bài thơ (câu chủ đề).
  • Thân đoạn: Trình bày cảm xúc của người đọc về nội dung và nghệ thuật của bài thơ. Làm rõ cảm xúc bằng những hình ảnh, từ ngữ được trích từ bài thơ.
  • Kết đoạn: Khẳng định lại cảm xúc về bài thơ và ý nghĩa của nó đối với bản thân.

* Hướng dẫn quy trình viết

Bước 1: Chuẩn bị trước khi viết

– Xác định đề tài: Hãy đọc kĩ đề bài và xác định:

  • Đề bài yêu cầu viết về vấn đề gì?
  • Kiểu bài nào? Độ dài của đoạn văn là bao nhiêu?

– Thu thập tư liệu: Trong bước này, em hãy tự hỏi:

  • Cần tìm những thông tin nào?
  • Tìm những thông tin ấy ở đâu?

Em có thể tìm và chọn một bài thơ lục bát mà em yêu thích hoặc có cảm xúc đặc biệt để viết.

Bước 2: Tìm ý và lập dàn ý

– Tìm ý: Em hãy:

  • Đọc diễn cảm bài thơ vài lần để cảm nhận âm thanh, vần, nhịp điệu của bài thơ và xác định những cảm xúc mà bài thơ đã gợi cho em.
  • Tìm và xác định ý nghĩa của những từ ngữ, hình ảnh độc đáo, những biện pháp tu từ mà tác giả bài thơ sử dụng.
  • Xác định chủ đề của bài thơ.
  • Lí giải vì sao em có cảm xúc đặc biệt với bài thơ.
  • Viết nhanh dưới dạng cụm từ thể hiện những ý tưởng trên.

– Lập dàn ý: Hãy sắp xếp những ý đã nêu thành dàn ý của đoạn văn theo mẫu sau:

  • Mở đoạn: Giới thiệu cảm xúc chung về bài thơ lục bát.
  • Thân đoạn: Trình bày chi tiết cảm xúc của bản thân về bài thơ lục bát.
  • Kết đoạn: Khẳng định lại cảm xúc về bài thơ và ý nghĩa của bài thơ đối với bản thân.

Bước 3: Viết bài

Dựa vào dàn ý, viết một đoạn văn hoàn chỉnh. Khi viết, cần đảm bảo các yêu cầu đối với đoạn văn ghi lại cảm xúc về một bài thơ lục bát.

Bước 4: Xem lại và chỉnh sửa, rút kinh nghiệm

Xem lại và chỉnh sửa: Sau khi viết xong, em có thể tự chỉnh sửa đoạn văn của mình. Em hãy dựa vào các gợi ý dưới đây để chỉnh sửa đoạn văn:

– Tìm câu chủ đề của đoạn văn và thêm vào những từ ngữ miêu tả khái quát cảm xúc của em khi đọc bài thơ lục bát.

– Thêm vào những từ ngữ và câu văn thể hiện cảm xúc của em về bài thơ.

– Bổ sung những từ ngữ, hình ảnh được trích dẫn từ bài thơ.

– Viết lại câu kết đoạn theo hướng khẳng định lại cảm xúc và ý nghĩa của bài thơ đối với bản thân.

– Chỉnh sửa lỗi chính tả, ngữ pháp, lỗi dùng từ (nếu có).

– Rút kinh nghiệm: Trả lời hai câu hỏi dưới đây để tự đánh giá những gì đã học qua việc viết đoạn văn:

  • Em rút ra kinh nghiệm gì khi viết đoạn văn ghi lại cảm xúc về một bài thơ lục bát?
  • Nếu viết lại, em sẽ điều chỉnh thế nào để đoạn văn hoàn chỉnh hơn?

TÀI LIỆU ÔN TẬP BÀI 4: NHỮNG TRẢI NGHIỆM TRONG ĐỜI

1. Văn bản

Tác phẩm

Tác giả Nội dung

Nghệ thuật

Bài học đường đời đầu tiên Tô Hoài Bài văn miêu tả Dế Mèn có vẻ đẹp cường tráng của tuổi trẻ nhưng tính nết còn kiêu căng, xốc nổi. Do bày trò trêu chọc chị Cốc nên đã gây ra cái chết thảm thương cho Dế Choắt, Dế Mèn hối hận và rút ra được bài học đường đời cho mình. Nghệ thuật miêu tả loài vật của Tô Hoài rất sinh động, cách kể chuyện theo ngôi thứ nhất tự nhiên, hấp dẫn, ngôn ngữ chính xác, giàu tính tạo hình.
Giọt sương đêm Trần Đức Tiến Giọt sương đêm và khung cảnh quen thuộc ở xóm Bờ Giậu khiến Bọ Dừa quyết định về quê sau một đêm mất ngủ. Truyện đồng thoại nhân cách hóa các loài vật kết hợp các biện pháp tu từ so sánh, liệt kê, điệp từ
Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ Nguyễn Ngọc Thuần Người cha đã dạy con cách cảm nhận về thiên nhiên, cuộc sống vô cùng độc đáo: “chạm”, “ngửi”,… Qua đó, câu chuyện không chỉ ca ngợi tình cảm gia đình mà còn gửi gắm thông điệp: Cần biết trân trọng, nâng niu những điều bình dị trong cuộc sống. Truyện ngắn với những hình ảnh ẩn dụ biểu tượng: những đóa hoa, những món quà

 

* Truyện đồng thoại

Truyện đồng thoại là truyện văn học dành cho thiếu nhi. Nhân vật trong truyện đồng thoại thường là loài vật hoặc đồ vật được nhân hóa. Vì thế, chúng vừa phản ánh đặc điểm sinh hoạt của loài vật vừa thể hiện đặc điểm của con người.

2. Tiếng Việt: 

Mở rộng thành phần chính của câu bằng cụm từ

2.1. Cụm từ: 

Trong câu tiếng Việt, thành phần chính gồm có chủ ngữ (C) và vị ngữ (V). Chủ ngữ và vị ngữ của câu có thể chỉ là một từ nhưng cũng có thể là một cụm từ. Cụm từ do hai từ trở lên kết hợp với nhau nhưng chưa tạo thành câu, trong đó có một từ (danh từ, động từ, tính từ) đóng vai trò là thành phần trung tâm, các từ còn lại bổ sung ý nghĩa cho thành phần trung tâm. Cụm từ đóng vai trò chủ ngữ và vị ngữ trong câu thường có những loại như:

– Cụm danh từ có danh từ làm thành phần chính.

– Cụm động từ có động từ làm thành phần chính.

– Cụm tính từ có tính từ làm thành phần chính.

2.2. Cách mở rộng thành phần chính của câu bằng cụm từ

– Biến chủ ngữ hoặc vị ngữ của câu từ một từ thành một cụm từ, có thể là cụm danh từ, cụm động từ hoặc cụm tính từ.

– Biến chủ ngữ hoặc vị ngữ của câu từ cụm từ có thông tin đơn giản thành cụm từ có những thông tin cụ thể, chi tiết hơn.

– Có thể mở rộng chủ ngữ hoặc vị ngữ, hoặc mở rộng cả chủ ngữ lẫn vị ngữ của câu.

3. Tập làm văn: 

Kể lại một trải nghiệm của bản thân là kiểu bài trong đó người viết kể về diễn biến của sự việc mà mình đã trải qua và để lại nhiều ấn tượng, cảm xúc.

3.1. Yêu cầu đối với kiểu bài

– Dùng ngôi thứ nhất để chia sẻ trải nghiệm của bản thân.

– Trình bày các sự việc theo trình tự hợp lí.

– Kết hợp kể và tả.

– Nêu ý nghĩa của trải nghiệm đối với bản thân.

– Bài văn đảm bảo bố cục:

  • Mở bài: Giới thiệu được trải nghiệm.
  • Thân bài: Trình bày diễn biến của sự việc.
  • Kết bài: Nêu được ý nghĩa của trải nghiệm với người viết.

3.2. Hướng dẫn quy trình viết

* Bước 1: Chuẩn bị trước khi viết

– Xác định đề tài: Để xác định đề tài, em có thể hồi tưởng lại những kỉ niệm đáng nhớ.

– Thu thập tư liệu: Em hãy tìm tư liệu cho bài viết bằng những cách sau:

  • Nhớ lại những sự việc, trải nghiệm đã để lại cho em kỉ niệm sâu sắc.
  • Đọc lại câu chuyện “Bài học đường đời đầu tiên”, “Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ” và bài viết để học cách các tác giả kể trải nghiệm của họ.
  • Tìm lại những hình ảnh đã lưu giữ có liên quan đến câu chuyện.

* Bước 2: Tìm ý, lập dàn ý

– Em có thể dựa vào sơ đồ sau để phác thảo một số ý cho bài viết:

de-cuong-on-thi-hoc-ki-1-ngu-van-6-chan-troi-sang-tao-3

– Lập dàn ý: Em hãy sắp xếp những ý trong sơ đồ trên thành dàn ý theo mẫu sau:

+) Mở bài: Giới thiệu chung về thời gian, không gian xảy ra câu chuyện.

+) Thân bài:

  • Thời gian, không gian diễn ra của câu chuyện và những nhân vật có liên quan.
  • Kể các sự việc theo trình tự diễn ra của chúng, kết hợp với các yếu tố miêu tả.

+) Kết bài: Trình bày ý nghĩa của trải nghiệm đối với bản thân.

* Bước 3: Viết bài

– Dựa vào dàn ý trên, em hãy viết thành một bài văn hoàn chỉnh. Khi viết, cần đảm bảo các yêu cầu đối với kiểu bài Kể lại một trải nghiệm của bản thân.

* Bước 4: Xem lại và chỉnh sửa, rút kinh nghiệm

Xem lại và chỉnh sửa: Sau khi viết xong, em có thể tự chỉnh sửa bài văn của mình  theo gợi ý dưới đây:

– Sắp xếp lại các sự việc nếu cần thiết.

– Bổ sung những từ ngữ chuyển tiếp giữa các sự việc để thể hiện rõ trình tự xảy ra sự việc.

– Thay đổi ngôi kể nếu ngôi kể không phải là ngôi thứ nhất.

– Bổ sung những chi tiết miêu tả về các sự việc, nhân vật và thời gian, không gian diễn ra các sự việc.

– Chi tiết hóa những thông tin đã có trong câu chuyện bằng những hình ảnh được cảm nhận từ nhiều giác quan hoặc những đoạn đối thoại.

– Bổ sung những câu văn thể hiện trực tiếp hoặc gián tiếp ý nghĩa của trải nghiệm.

– Điều chỉnh lỗi chính tả, ngữ pháp và lỗi sử dụng từ ngữ.

TÀI LIỆU ÔN TẬP BÀI 5: TRÒ CHUYỆN CÙNG THIÊN NHIÊN

1. Văn bản

Tác phẩm

Tác giả Nội dung

Nghệ thuật

Lao xao ngày hè Duy Khán Lao xao ngày hè” là hồi ức của nhân vật “tôi” về những ngày hè tươi đẹp. Qua việc miêu tả chi tiết từ cảnh vật thiên nhiên đến hoạt động của con người, tác giả đã thể hiện tình yêu thiên nhiên, quê hương cũng như những hiểu biết sâu sắc về đồng quê cũng như tâm lí trẻ con. Hồi kí kết hợp với các biện pháp tu từ: liệt kê, so sánh, ẩn dụ,…
Thương nhớ bầy ong Huy Cận “Thương nhớ bầy ong” là hồi ức của nhân vật “tôi” về những đõ ong mà nhân vật “tôi” đã từng được nhìn thấy, cảm nhận, mê đắm ngày nhỏ. Kèm theo những hồi ức tươi đẹp ấy là nỗi buồn không dứt, buồn đến phát khóc khi chúng rời xa. Từ đó nêu lên triết lí, những vật nhỏ bé, vô tri vô giác đều gây vương vấn, ám ảnh vào tâm hồn, ảnh hưởng đến thơ ca, nghệ thuật của mỗi người. Hồi kí kết hợp các biện pháp tu từ: so sánh, câu hỏi tu từ, đối lập.
Đánh thức trầu Trần Đăng Khoa Qua bài thơ “Đánh thức trầu”, Trần Đăng Khoa đã khắc họa cảnh em bé trò chuyện với trầu như một người bạn, mong được hái trầu cho bà và mẹ cũng như mong trầu sống mãi. Qua đó, tác giả thể hiện tình yêu bà, yêu mẹ và yêu thiên nhiên, trân trọng thiên nhiên của em bé. Thể thơ 5 chữ kết hợp với các biện pháp tu từ: nhân hóa (trầu), câu hỏi tu từ, điệp từ,…

 

* Kí

– Kí là thể loại văn học coi trọng sự thật và những trải nghiệm, chứng kiến của chính người viết. Trong kí, có những tác phẩm thiên về kể sự việc (tự sự), có những tác phẩm thiên về biểu cảm (trữ tình). Trong kí tự sự có hồi kí và du kí:

  • Hồi kí chủ yếu kể lại những sự việc mà người viết đã từng tham dự hoặc chứng kiến trong quá khứ. Các sự việc trong hồi kí thường được kể theo trình tự thời gian, gắn với một hoặc nhiều giai đoạn trong cuộc đời của tác giả.
  • Du kí chủ yếu kể về những sự việc mới diễn ra hoặc đang diễn ra gắn với các chặng đường trong hành trình tìm hiểu những vùng đất nước kì thú của Việt Nam và thế giới. Nhân vật xưng “tôi” trong hồi kí và du kí là hình ảnh của tác giả.

– Người kể chuyện ngôi thứ nhất trong hồi kí (thường xưng “tôi”, “chúng tôi”) là hình ảnh của tác giả, nhưng không hoàn toàn đồng nhất với tác giả. Bởi vì giữa tác giả và người kể chuyện ngôi thứ nhất trong hồi kí luôn có những khoảng cách về tuổi tác, thời gian, hay những khác biệt trong nhận thức, quan niệm,…

– Hình thức ghi chép và cách kể sự việc trong hồi kí: “ghi chép” hiểu theo cách thông thường, là

việc chuẩn bị nguồn tư liệu về những điều có thật, đã xảy ra để viết nên tác phẩm. Tư liệu được “ghi chép” để viết hồi kí, khác với tư liệu để viết truyện, phải hoàn toàn xác thực, tin cậy. Nhưng “ghi chép”, hiểu cách khác, cũng chính là viết, kể, sáng tác. Theo nghĩa này, người viết hồi kí không thể bê nguyên cái có thật, từng xảy ra ngoài đời vào văn bản mà phải ghi sao cho thành chuyện và kể sao cho hấp dẫn, sâu sắc.

2. Tiếng Việt

2.1. Ẩn dụ

Ẩn dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên sự vật, hiện tượng khác có nét tương đồng với nó nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.

2.2. Hoán dụ

Hoán dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên sự vật, hiện tượng khác có nét có quan hệ gần gũi với nó nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.

3. Tập làm văn

3.1. Yêu cầu đối với bài văn tả cảnh sinh hoạt

– Giới thiệu được cảnh sinh hoạt.

– Tả bao quát quang cảnh (không gian, thời gian, hoạt động chính).

– Tả hoạt động cụ thể của con người.

– Sử dụng từ ngữ phù hợp để miêu tả cảnh sinh hoạt một cách rõ nét, sinh động.

– Nêu được cảm nghĩ về cảnh sinh hoạt.

3.2. Các bước tiến hành

* Trước khi viết

a) Lựa chọn đề tài: Cảnh sinh hoạt.

b) Tìm ý

– Hình dung các chi tiết về cảnh sinh hoạt theo trí nhớ của em: thời gian, địa điểm; quang cảnh chung và những hoạt động cụ thể; những người tham gia và hành động lời nói của họ.

– Sưu tầm các tư liệu liên quan.

c) Lập dàn ý

– Mở bài: Giới thiệu cảnh sinh hoạt.

– Thân bài: Miêu tả cảnh sinh hoạt.

  • Tả bao quát khung cảnh và ấn tượng chung về cảnh sinh hoạt.
  • Tả cụ thế cảnh sinh hoạt theo trình tự thời gian; hoạt động cụ thể của những người tham gia.
  • Thể hiện cảm xúc khi quan sát, chứng kiến hoặc tham gia cảnh sinh hoạt.

– Kết bài: Nêu suy nghĩ, đánh giá của người viết.

* Viết bài

– Bám sát dàn ý khi viết bài.

– Cần lưu ý:

  • Tả những gì em đã quan sát. Nên tả cụ thể hình dáng, màu sắc, âm thanh, mùi vị,… Chú ý dùng các biện pháp tu từ như so sánh, nhân hoá đề bài viết thêm sinh động.
  • Sử dụng những từ ngữ thể hiện chân thực tình cảm, suy nghĩ của em.

* Chỉnh sửa bài viết

Rà soát, tự chỉnh sửa bài viết của mình.

II – TRẢ LỜI CÁC CÂU HỎI ÔN TẬP VÀ TỰ ĐÁNH GIÁ CUỐI HỌC KÌ I – SGK NGỮ VĂN 6 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO

Dưới đây là đáp án tất cả các câu hỏi bài ôn tập và tự đánh giá cuối học kì I trong sách giáo khoa ngữ văn 6 Chân trời sáng tạo tập 1 do giáo viên tại HOCMAI hướng dẫn. các em học sinh hãy tham khảo kỹ để ôn luyện cũng như chuẩn bị bài soạn tốt nhất nhé!

III – ĐỀ THI ÔN TẬP CUỐI HỌC KÌ 1 NGỮ VĂN LỚP 6 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO

Ma trận đề kiểm tra cuối học kì 1 môn Ngữ văn 6 Chân trời sáng tạo:

Tên chủ đề Nhận biết Thông hiểu Vận dụng Cộng
Vận dụng thấp Vận dụng cao
Phần I:

Đọc – Hiểu

– Phát hiện được đoạn trích, tác giả và phương thức biểu đạt của đoạn văn đã cho.

– Phát hiện ngôi kể và chỉ ra các biện pháp tu từ có trong đoạn văn.

Nêu được nội dung chính của đoạn văn. – Đặt được 1 câu văn có sử dụng từ láy.

 

Số câu 2 câu 1 câu 1 câu 4 câu
Số điểm 2,0 điểm 1,0 điểm 1,0 điểm 4,0 điểm
Tỉ lệ % 20% 10% 10% 40%
Phần II: Tạo lập văn bản Kể lại một kỉ niệm đáng nhớ nhất của em.
Số câu 1 câu 1 câu
Số điểm 6,0 điểm 6,0 điểm
Tỉ lệ % 60% 60%
Tổng số câu 1 câu 2 câu 1 câu 1 câu 5 câu
T.số điểm 1,0 điểm 2,0 điểm 1,0 điểm 6,0 điểm 10 điểm
T. tỉ lệ% 10% 20% 10% 60% 100%

Dưới đây là 6 đề ôn thi học kì I ngữ văn lớp 6 bộ sách Chân trời sáng tạo do HOCMAI tổng hợp gửi đến các em. Để sử dụng bộ tài liệu tốt nhất, các em học sinh hãy photo ra giấy để có thể thực hành trực tiếp nhé!

Trên đây là Đề cương ôn thi học kì 1 ngữ văn 6 Chân trời sáng tạo do HOCMAI tổng hợp và biên soạn một cách chi tiết nhất gửi đến các em học sinh. Hãy ôn tập thật kỹ, luyện đề nhiều lần để đạt được kết quả cao nhất trong kỳ thi cuối HK1 sắp tới các em nhé!